Balata Servisi
Fren Sıvısı Seviyesi Kontrol Etme ve Doldurma İşlemi
Fren pedalına bastığınızda oluşan basıncı tekerleklere taşıyan şey fren sıvısıdır. Seviyesi düştüğünde ya da sıvı yaşlandığında pedal hissi değişir, frenleme mesafesi uzar. İyi haber şu: seviye kontrolü kaputu açıp beş dakikada yapılabilecek en kolay bakım işlerinden biri. Aşağıda fren sıvısı bakımını adım adım, hangi noktada durup servise gitmeniz gerektiğini de belirterek anlatıyoruz.
Fren Sıvısı Ne İş Yapar, Neden Bozulur?
Fren sistemi hidrolik çalışır. Sıvı sıkıştırılamaz olduğu için pedaldaki kuvvet doğrudan kaliperlere iletilir. Sorun, fren sıvısının higroskopik olmasıdır: havadaki nemi kendine çeker.
- Nem oranı arttıkça sıvının kaynama noktası düşer.
- Uzun yavaşlamalarda sıvı buharlaşır, hatta hava boşluğu oluşur.
- Pedal aniden yumuşar, dibe kadar gider. Buna "fren fading" denir.
- Nem, iç yüzeylerde korozyon başlatır. ABS ünitesi ve kaliper pistonları zarar görür.
Bu yüzden sıvı azalmasa bile belirli aralıklarla değiştirilir. Genel yaklaşım 2 yıl veya üretici kılavuzundaki kilometre şeklindedir. Kılavuz her zaman önceliklidir.
DOT Sınıfları Kısaca
| Tip |
Yapı |
Notlar |
| DOT 3 |
Glikol esaslı |
Eski araçlarda yaygın, nem çekmeye daha açık |
| DOT 4 |
Glikol esaslı |
En yaygın standart, daha yüksek kaynama noktası |
| DOT 5.1 |
Glikol esaslı |
DOT 4 ile karıştırılabilir, performans odaklı |
| DOT 5 |
Silikon esaslı |
Diğerleriyle karıştırılmaz, çoğu binek araçta kullanılmaz |
Kural basit: deponun kapağında yazan tipi kullanın. DOT 4 yazan bir araca DOT 5 koymak sistemi bozar.
Seviye Kontrolü: Adım Adım
- Aracı düz zeminde park edin. Eğimde okuma yanıltır.
- Motoru durdurun, soğumasını bekleyin. Sıcak sıvı genleşir, seviye olduğundan yüksek görünür.
- Kaputu açın. Fren sıvısı deposu genellikle sürücü tarafında, ana silindirin üzerinde, üzerinde ünlem işaretli daire sembolü olan plastik kaptır.
- Deponun yanındaki MIN ve MAX çizgilerine bakın. Çoğu depo yarı şeffaftır, kapağı açmanız gerekmez.
- Sıvı MIN ile MAX arasındaysa ve rengi berrak sarı-samanı ise sorun yok.
- Depoyu ve etrafını bez ile silin. Toz ve yağ birikimi kaçak fark etmenizi engeller.
Bir de renge bakın. Yeni sıvı açık sarıdır. Zamanla koyulaşır. Çay rengine, kahverengiye ya da bulanık griye dönmüşse seviye normal olsa da değişim zamanı gelmiştir.
Seviye Düştüyse Ne Anlama Gelir?
Fren sıvısı yakıt gibi tüketilmez. Azalıyorsa iki sebep vardır:
- Balata aşınması: Balata inceldikçe kaliper pistonu dışarı çıkar, sistemde daha fazla hacim tutar, depodaki seviye bir miktar düşer. Bu normaldir ve balata değişimi sonrası seviye kendine gelir.
- Kaçak: Hortum, boru, kaliper keçesi veya ana silindir sızdırıyordur. Tekerlek içlerinde nemli iz, jantta yağlı film, park yerinde damla varsa kaçak vardır.
Seviye MIN'in altındaysa ve balatalarınız yeniyse doldurup yola devam etmeyin. Fren sistemi kontrolleri kapsamında disk, balata ve hidrolik hatların tamamına bakılması gerekir.
Doğru Doldurma Yöntemi
Fren sıvısı boya söker ve cilde temas ettiğinde tahriş eder. Titiz çalışmak gerekir.
- Eldiven takın. Boyalı yüzeyleri bez veya karton ile koruyun.
- Kapak çevresini tamamen temizleyin. İçeri düşen tek toz zerresi ABS valflerini tıkayabilir.
- Kapağı açın. Yeni ve ağzı açılmamış bir kutu kullanın. Açılmış kutu havadaki nemi çekmiş olabilir.
- Yavaşça, MAX çizgisinin biraz altına kadar ekleyin. Taşırmayın; sıvı ısınınca genleşir.
- Kapağı elle sıkın, dişini zorlamayın. Kapak havalandırma deliğine sahiptir, ters takmayın.
- Dökülen yeri bol su ile yıkayın, kuru bezle silin.
- Motoru çalıştırıp pedalı birkaç kez basın. Pedal sertliği normalse yavaş bir test turu atın.
Not: Yalnızca ekleme yapmak, eski sıvının nemini gidermez. Nem sorunu ancak sistemin tamamen boşaltılıp yeniden dolumu ve hava alma ile çözülür. Bu iş her tekerlekten sırayla purjör vidası açılarak yapılır ve tek başına yapmak zordur.
Uyarı İşaretleri ve Rutine Yerleştirme
- Gösterge panelinde fren ikaz lambası yanıyor.
- Pedal süngerimsi, dibe doğru yavaşça kaçıyor.
- Frende titreme veya araç tek tarafa çekiyor.
- Uzun inişte fren gücünün azaldığını hissediyorsunuz.
- Depoda sıvı seviyesi birkaç ay içinde gözle görülür şekilde düşmüş.
Bu belirtilerin herhangi biri varsa doldurma yeterli değildir; teşhis şart.
Fren sıvısı bakımını ayrı bir iş gib